Important Announcement Scheduled Server Maintenance on (GMT) Sunday, June 26th, 2:00 am - 8:00 am . site will be inoperative during the times indicated!
DEPED COPY Alam mo ba na... ang parabula ay maikling salaysay na nagtuturo ng kinikilalang pamantayang moral na karaniwang batayan ng mga kuwento ay nasa Banal na Kasulatan? Realistiko ang banghay at ang mga tauhan ay tao. Ang mga parabula ay may tonong mapagmungkahi at maaaring may sangkap ng misteryo. - Mula sa Elements of Literature nina Holt et. al. 2008. Texas, USA Inaasahan ko na nagkaroon ka ng pagpapahalaga at pag-unawa sa binasang parabula at kung paano nakatutulong ang pang-ugnay sa pagsasalaysay upang mabisang maunawaan ang mensahe ng parabula. Maaari mo nang ipagpatuloy ang pag-aaral! Linangin Sa bahaging ito, basahin mo ang isa pang halimbawa ng parabula. Nais kong bigyan mo ng pansin ang pagkakahabi ng mga pangyayari upang masagot mo ang pokus na tanong na: Bakit mahalagang maunawaan at mapahalagahan ang parabula bilang akdang pampanitikan? Ang Tusong Katiwala (Lukas 16:1-15) Philippine Bible Society 1) Nagsalita uli si Hesus sa kaniyang mga alagad, “May taong mayaman na may isang katiwala. May nagsumbong sa kaniyang nilulustay nito ang kaniyang ari-arian. 2) Kaya’t ipinatawag niya ang katiwala at tinanong, ‘Ano ba itong naririnig ko tungkol sa iyo? Ihanda mo ang ulat ng iyong pangangasiwa sapagkat tatanggalin na kita sa iyong tungkulin.’ 3) Sinabi ng katiwala sa kanyang sarili, ‘Ano ang gagawin ko? Aalisin na ako ng aking amo sa pangangasiwa. Hindi ko kayang magbungkal ng lupa; nahihiya naman akong magpalimos. 4) Alam ko na ang aking gagawin! Maalis man ako sa pangangasiwa ay may tatanggap naman sa akin sa kanilang tahanan. 5) Isa-isa niyang tinawag ang mga may utang sa kaniyang amo. Tinanong niya ang una, ‘Magkano ang utang mo sa aking amo?’ 6) Sumagot ito, ‘Isandaang tapayang langis po.’ ‘Heto ang kasulatan ng iyong pagkakautang. Dali! Maupo ka’t palitan mo, gawin mong limampu, ’ sabi ng katiwala. 7) At tinanong naman niya ang isa, ‘Ikaw, gaano ang utang mo?’ Sumagot ito, ‘Isandaang kabang trigo po.’ ‘Heto ang kasulatan ng iyong pagkakautang, ’ sabi niya. ‘Isulat mo, walumpu.’ 8) Pinuri ng amo ang tusong katiwala dahil sa katalinuhang ipinamalas nito. Sapagkat ang mga makasanlibutan ay mas mahusay gumawa ng paraan kaysa mga maka-Diyos sa paggamit ng mga bagay ng mundong ito. 9) At nagpatuloy si Hesus sa pagsasalita, “Kaya’t sinasabi ko sa inyo, gamitin ninyo ang kayamanan ng mundong ito sa paggawa ng mabuti sa inyong mga kapwa upang kung maubos na iyon ay tanggapin naman kayo sa tahanang walang hanggan. 10) Ang mapagkakatiwalaan sa maliit na bagay ay mapagkakatiwalaan din sa malaking bagay; ang mandaraya sa maliit na bagay ay mandaraya rin sa malaking bagay. 11) Kaya kung hindi kayo mapagkakatiwalaan sa mga kayamanan ng mundong ito, sino ang magtitiwala sa inyo ng tunay na kayamanan? 12) At kung hindi kayo mapagkakatiwalaan sa kayamanan ng iba, sino ang magbibigay sa inyo ng talagang para sa inyo? 47 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
13) “Walang aliping maaaring maglingkod nang sabay sa dalawang panginoonsapagkat kamumuhian niya ang isa at iibigin ang ikalawa, paglilingkuran nang tapatang isa at hahamakin ang ikalawa. Hindi kayo maaaring maglingkod ng sabay saDiyos at sa kayamanan.” 14) Nang marinig ito ng mga Pariseo, kinutya nila si Jesussapagkat sakim sila sa salapi. 15) Kaya’t sinabi niya sa kanila, “Nagpapanggapkayong matuwid sa harap ng mga tao, ngunit alam ng Diyos ang nilalaman ng inyongmga puso. Sapagkat ang itinuturing na mahalaga ng mga tao ay kasuklam-suklam sapaningin ng Diyos.GAWAIN 4: Paglinang ng TalasalitaanBigyang-puna ang estilo ng may-akda batay sa salita at ekspresiyong ginamit sapamamagitan ng pagkilala sa damdaming ipinahahayag sa bahagi ng parabula.Hanapin sa loob ng kahon ang damdaming angkop sa pahayag. 1. “May taong mayaman na may isang katiwala. May nagsumbong sa kaniyang nilulustay nito ang kaniyang ari-arian.” 2. “Ano ba itong naririnig ko tungkol sa iyo? Ihanda mo ang ulat ng iyong pangangasiwa sapagkat tatanggalin na kita sa iyong tungkulin.” 3. “Ano ang gagawin ko? Aalisin na ako ng aking amo sa pangangasiwa. Hindi ko kayang magbungkal ng lupa; nahihiya naman akong magpalimos.” 4. “Kaya’t sinasabi ko sa inyo, gamitin ninyo ang kayamanan ng mundong ito sa paggawa ng mabuti sa inyong mga kapwa upang kung maubos na iyon ay tanggapin naman kayo sa tahanang walang hanggan.” 5. “At kung hindi kayo mapagkatiwalaan sa kayamanan ng iba, sino ang magbibigay sa inyo ng talagang para sa inyo?”DEPED COPYlungkot galit panghihinayang pagtataka pagkaawa pag-aalinlanganGAWAIN 5: Pag-unawa sa AkdaSagutin ang mga tanong sa sagutang papel. 1. Ipaliwanag ang suliraning kinakaharap ng katiwala. 2. Ano ang nais patunayan ng katiwala nang bawasan niya ang utang ng mga taong may obligasyon sa kaniyang amo? 3. Kung ikaw ang may-ari ng negosyo, kukunin mo ba ang ganitong uri ng katiwala para sa iyong negosyo? 4. Paano mo maiuugnay ang pangyayari sa parabula sa mga pangyayari sa kasalukuyan? Patunayan ang sagot. 5. Kung ikaw ang amo, ano ang iyong gagawin kung mabalitaan mong nalulugi ang iyong negosyo dahil sa paglustay ng iyong katiwala? 6. Sa iyong palagay, ano ang pangunahing mensahe ng parabula? 7. Paano nakatutulong sa buhay ng tao ang mga mensaheng ibig ipahatid ng binasang parabula? 8. Saang bahagi ng parabula mababatid ang mensahe? 9. Paano nakatulong ang bawat bahagi ng parabula sa pagpapalutang ng mensahe nito? Patunayan. 48 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Makanayon Resources For Heritage Education And Cultural Leadership By Nayong Pilipino
10. Ano ang katangian ng parabulang binasa sa ibang akdang pampanitikan? Gamitin ang dayagram sa pagsagot. Parabula Katangian PatunayDEPED COPYGAWAIN 6: Mga Bahagi… SuriinAng parabula ay naglalahad ng makatotohanang pangyayari na naganap. Nagsisilbingpatnubay at lumilinang sa mabuting asal ang aral na mapupulot dito. Ang mensahe ngparabula ay isinulat sa patalinghagang pahayag. Gamit ang grapikong presentasyon, suriin ang mga pangyayari sa parabula batay sa nilalaman, kakanyahan at elemento.Parabula Nilalaman Elemento KakanyahanGAWAIN 7: Ugnayang PangyayariKopyahin ang tsart sa kuwaderno at isulat ang mga pangyayari na maaaring iugnay sasariling karanasan o tunay na buhay.Pangyayari sa Parabula Pangyayari sa sariling karanasan Binabati kita sa sipag at tiyaga na iyong ipinakita sa mga gawaing ito. Ang susunod mo namang babasahin ay isang tekstong nagsasalaysay. Unawain ang nilalaman nito at bigyang pansin ang mensahe upang mapahalagahan ito bilang isang akdang pampanitikan. 49 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
DEPED COPY Mensahe ng Butil ng Kape “The Story of a Carrot, Egg, and a Coffee Bean” (Isinalin sa Filipino ni Willita A. Enrijo)Isang araw, habang nagbubungkal ng lupa ang magsasaka, narinig niyangnagmamaktol ang kaniyang anak na lalaki. Narinig nitong binabanggit ng kaniyanganak ang hirap at pagod na nararanasan sa pagsasaka at pagbubungkal ng bukirin.Ayon pa sa anak , nararamdaman niya na hindi makatarungan ang kaniyang buhaydahil sa hirap na nararanasan niya. Sa pagkakataong iyon, tiningnan ng ama anganak at tinawag niya papunta sa kusina. Nilagyan ng ama ang tatlong palayok ng tubig at saka isinalang sa apoy.Walang narinig na ano mang salitaan sa mga oras na yaon. Hinayaan lamang nila angnakasalang na mga palayok. Hindi nagtagal, kumulo ang tubig. Sa unang palayok ,inilagay ng ama ang carrot. Sa pangalawa naman ay mga itlog. Sa panghuli, butil ngkape ang inilahok. “Sa tingin mo, ano ang maaaring mangyari sa carrot, itlog at butil ng kape naaking inilahok?” tanong ng ama. “Maluluto?” kibit-balikat na tugon ng anak. Makalipas ang dalawampung minuto, inalis ng amaang mga baga at pinalapit ang anak sa mga palayok. “Damhin mo ang mga ito, ” hikayat ng ama. “Ano ang iyong napuna?” bulong ng ama. Napansin ng anak na ang carrot ay lumambot. Inutusannaman siya ng ama na kunin ang itlog at hatiin ito. Mataposmabalatan ang itlog, napansin niya na buo at matigas na ito dahil sa pagkakalaga. “Higupin mo ang kape, ” utos ng ama. “Bakit po?” nagugulumihanang tanong ng anak. Nagsimulang magpaliwanag ang ama tungkol sa dinaanang proseso ng carrot, itlog, at butil ng kape. Pare-pareho itong inilahok sa kumukulong tubig subalit iba-iba angnaging reaksiyon. Ang carrot na sa una ay matigas, malakas, at tila di matitinag subalit matapos mailahok sa kumukulong tubig ay naging malambot na kumakatawan sa kahinaan. Ang itlog na may puti at manipis na balat bilang proteksiyon sa likidong nasa loob nito, ay naging matigas matapos mapakuluan. Samantala, ang butil ng kape nang ito ay mailahok sa kumukulong tubig ay natunaw ngunit kapalit nito ay karagdagang sangkap na magpapatingkad dito. “Alin ka sa kanila? tanong ng ama sa anak. “Ngayon, nais kong ikintal mo ito sa iyong isipan, angkumukulong tubig ay katumbas ng suliranin sa buhay. Kapag ito ay kumatok sa ating 50 All rights reserved. No part of this material may
10. Ano ang katangian ng parabulang binasa sa ibang akdang pampanitikan? Gamitin ang dayagram sa pagsagot. Parabula Katangian PatunayDEPED COPYGAWAIN 6: Mga Bahagi… SuriinAng parabula ay naglalahad ng makatotohanang pangyayari na naganap. Nagsisilbingpatnubay at lumilinang sa mabuting asal ang aral na mapupulot dito. Ang mensahe ngparabula ay isinulat sa patalinghagang pahayag. Gamit ang grapikong presentasyon, suriin ang mga pangyayari sa parabula batay sa nilalaman, kakanyahan at elemento.Parabula Nilalaman Elemento KakanyahanGAWAIN 7: Ugnayang PangyayariKopyahin ang tsart sa kuwaderno at isulat ang mga pangyayari na maaaring iugnay sasariling karanasan o tunay na buhay.Pangyayari sa Parabula Pangyayari sa sariling karanasan Binabati kita sa sipag at tiyaga na iyong ipinakita sa mga gawaing ito. Ang susunod mo namang babasahin ay isang tekstong nagsasalaysay. Unawain ang nilalaman nito at bigyang pansin ang mensahe upang mapahalagahan ito bilang isang akdang pampanitikan. 49 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
DEPED COPY Mensahe ng Butil ng Kape “The Story of a Carrot, Egg, and a Coffee Bean” (Isinalin sa Filipino ni Willita A. Enrijo)Isang araw, habang nagbubungkal ng lupa ang magsasaka, narinig niyangnagmamaktol ang kaniyang anak na lalaki. Narinig nitong binabanggit ng kaniyanganak ang hirap at pagod na nararanasan sa pagsasaka at pagbubungkal ng bukirin.Ayon pa sa anak , nararamdaman niya na hindi makatarungan ang kaniyang buhaydahil sa hirap na nararanasan niya. Sa pagkakataong iyon, tiningnan ng ama anganak at tinawag niya papunta sa kusina. Nilagyan ng ama ang tatlong palayok ng tubig at saka isinalang sa apoy.Walang narinig na ano mang salitaan sa mga oras na yaon. Hinayaan lamang nila angnakasalang na mga palayok. Hindi nagtagal, kumulo ang tubig. Sa unang palayok ,inilagay ng ama ang carrot. Sa pangalawa naman ay mga itlog. Sa panghuli, butil ngkape ang inilahok. “Sa tingin mo, ano ang maaaring mangyari sa carrot, itlog at butil ng kape naaking inilahok?” tanong ng ama. “Maluluto?” kibit-balikat na tugon ng anak. Makalipas ang dalawampung minuto, inalis ng amaang mga baga at pinalapit ang anak sa mga palayok. “Damhin mo ang mga ito, ” hikayat ng ama. “Ano ang iyong napuna?” bulong ng ama. Napansin ng anak na ang carrot ay lumambot. Inutusannaman siya ng ama na kunin ang itlog at hatiin ito. Mataposmabalatan ang itlog, napansin niya na buo at matigas na ito dahil sa pagkakalaga. “Higupin mo ang kape, ” utos ng ama. “Bakit po?” nagugulumihanang tanong ng anak. Nagsimulang magpaliwanag ang ama tungkol sa dinaanang proseso ng carrot, itlog, at butil ng kape. Pare-pareho itong inilahok sa kumukulong tubig subalit iba-iba angnaging reaksiyon. Ang carrot na sa una ay matigas, malakas, at tila di matitinag subalit matapos mailahok sa kumukulong tubig ay naging malambot na kumakatawan sa kahinaan. Ang itlog na may puti at manipis na balat bilang proteksiyon sa likidong nasa loob nito, ay naging matigas matapos mapakuluan. Samantala, ang butil ng kape nang ito ay mailahok sa kumukulong tubig ay natunaw ngunit kapalit nito ay karagdagang sangkap na magpapatingkad dito. “Alin ka sa kanila? tanong ng ama sa anak. “Ngayon, nais kong ikintal mo ito sa iyong isipan, angkumukulong tubig ay katumbas ng suliranin sa buhay. Kapag ito ay kumatok sa ating 50 All rights reserved. No part of this material may
10. Ano ang katangian ng parabulang binasa sa ibang akdang pampanitikan? Gamitin ang dayagram sa pagsagot. Parabula Katangian PatunayDEPED COPYGAWAIN 6: Mga Bahagi… SuriinAng parabula ay naglalahad ng makatotohanang pangyayari na naganap. Nagsisilbingpatnubay at lumilinang sa mabuting asal ang aral na mapupulot dito. Ang mensahe ngparabula ay isinulat sa patalinghagang pahayag. Gamit ang grapikong presentasyon, suriin ang mga pangyayari sa parabula batay sa nilalaman, kakanyahan at elemento.Parabula Nilalaman Elemento KakanyahanGAWAIN 7: Ugnayang PangyayariKopyahin ang tsart sa kuwaderno at isulat ang mga pangyayari na maaaring iugnay sasariling karanasan o tunay na buhay.Pangyayari sa Parabula Pangyayari sa sariling karanasan Binabati kita sa sipag at tiyaga na iyong ipinakita sa mga gawaing ito. Ang susunod mo namang babasahin ay isang tekstong nagsasalaysay. Unawain ang nilalaman nito at bigyang pansin ang mensahe upang mapahalagahan ito bilang isang akdang pampanitikan. 49 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
DEPED COPY Mensahe ng Butil ng Kape “The Story of a Carrot, Egg, and a Coffee Bean” (Isinalin sa Filipino ni Willita A. Enrijo)Isang araw, habang nagbubungkal ng lupa ang magsasaka, narinig niyangnagmamaktol ang kaniyang anak na lalaki. Narinig nitong binabanggit ng kaniyanganak ang hirap at pagod na nararanasan sa pagsasaka at pagbubungkal ng bukirin.Ayon pa sa anak , nararamdaman niya na hindi makatarungan ang kaniyang buhaydahil sa hirap na nararanasan niya. Sa pagkakataong iyon, tiningnan ng ama anganak at tinawag niya papunta sa kusina. Nilagyan ng ama ang tatlong palayok ng tubig at saka isinalang sa apoy.Walang narinig na ano mang salitaan sa mga oras na yaon. Hinayaan lamang nila angnakasalang na mga palayok. Hindi nagtagal, kumulo ang tubig. Sa unang palayok ,inilagay ng ama ang carrot. Sa pangalawa naman ay mga itlog. Sa panghuli, butil ngkape ang inilahok. “Sa tingin mo, ano ang maaaring mangyari sa carrot, itlog at butil ng kape naaking inilahok?” tanong ng ama. “Maluluto?” kibit-balikat na tugon ng anak. Makalipas ang dalawampung minuto, inalis ng amaang mga baga at pinalapit ang anak sa mga palayok. “Damhin mo ang mga ito, ” hikayat ng ama. “Ano ang iyong napuna?” bulong ng ama. Napansin ng anak na ang carrot ay lumambot. Inutusannaman siya ng ama na kunin ang itlog at hatiin ito. Mataposmabalatan ang itlog, napansin niya na buo at matigas na ito dahil sa pagkakalaga. “Higupin mo ang kape, ” utos ng ama. “Bakit po?” nagugulumihanang tanong ng anak. Nagsimulang magpaliwanag ang ama tungkol sa dinaanang proseso ng carrot, itlog, at butil ng kape. Pare-pareho itong inilahok sa kumukulong tubig subalit iba-iba angnaging reaksiyon. Ang carrot na sa una ay matigas, malakas, at tila di matitinag subalit matapos mailahok sa kumukulong tubig ay naging malambot na kumakatawan sa kahinaan. Ang itlog na may puti at manipis na balat bilang proteksiyon sa likidong nasa loob nito, ay naging matigas matapos mapakuluan. Samantala, ang butil ng kape nang ito ay mailahok sa kumukulong tubig ay natunaw ngunit kapalit nito ay karagdagang sangkap na magpapatingkad dito. “Alin ka sa kanila? tanong ng ama sa anak. “Ngayon, nais kong ikintal mo ito sa iyong isipan, angkumukulong tubig ay katumbas ng suliranin sa buhay. Kapag ito ay kumatok sa ating 50 All rights reserved. No part of this material may